Verlenging noodpakket corona wordt allesbehalve hamerstuk

Politieke eensgezindheid over aanpak corona houdt geen stand nu crisis nieuwe fase ingaat.

Procedureel klopte het niet helemaal. Tijdens een wetgevingsoverleg over héél iets anders kwam PVV’er Leon de Jong dinsdag plots met een motie op de proppen over het tweede coronanoodpakket waar Tweede Kamer en samenleving met smart op zitten te wachten. De PVV wil dat minister Koolmees zijn plan om de ontslagboete te schrappen uit een nieuw steunronde onmiddellijk van tafel haalt.

Dat had weinig te maken met de regels voor grensoverschrijdende detacheringen waarover werd gedebatteerd. Maar ja, de minister van Sociale Zaken handelde ook niet geheel volgens protocol toen hij zich in een talkshow terloops liet ontvallen dat bedrijven die aankloppen voor steun om de lonen door te betalen, niet langer straf krijgen als zij toch mensen ontslaan. Daarmee verraste hij de polder: vakbonden en werkgevers hoorden het voor het eerst. Terwijl ze iedere week met Koolmees om tafel zitten.

De politieke verontwaardiging beperkt zich niet tot de PVV. De Jongs motie haalde 69 stemmen op bij de oppositie. Alleen SGP, Forum voor Democratie en de eenmansfractie Van Haga schaarden zich achter het kabinetsstandpunt. ‘Steun krijgen en mensen ontslaan? Dacht het niet’, liet PvdA-voorman Asscher stoer optekenen in de Volkskrant. ‘Onverstandig’, vindt GroenLinks.

Koolmees is gek geworden, stelt de SP onomwonden. ‘Al die vakantieparken die over anderhalve maand weer open mogen zullen dit aangrijpen om hun oudere, duurdere krachten aan de kant te zetten,’ voorspelt woordvoerder sociale zaken Bart van Kent. ‘Kunnen ze lekker weer open met goedkope jongeren vanuit de horeca.’

Zo hoeft dat natuurlijk niet te gaan. Vraag een beetje door en dan blijkt dat het verzet van PvdA en GroenLinks zich vooral keert tegen een ongeclausuleerde opheffing van de ontslagboete. In uitzonderlijke gevallen zijn ontslagen niet uitgesloten om erger te voorkomen, mits dat gebeurt in overleg met werknemers en bonden. Onvoldoende waarborg, vindt Van Kent: ‘Sommige sectoren zijn superslecht georganiseerd of hebben nepbonden. Daar gaat dat niet werken.’

Hoe dan ook, dit akkefietje laat zien hoezeer de eensgezindheid over de aanpak van de coronacrisis inmiddels aardig is verdampt. Krap twee maanden geleden kon iedereen zich nog vinden in de bazooka met gratis geld voor iedereen.

Maar nu het gehoopte V-vormige herstel een lange, moeizame weg terug blijkt te zijn, wordt alles weer politiek — inclusief de nodige profilering naar de verkiezingen toe. De stembusgang volgend jaar maart maakt dat partijen eerder geneigd zullen zijn de onderlinge verschillen uit te vergroten dan het compromis te zoeken in deze complexe vervolgfase.

De toenemende focus op de economie speelt vooral de VVD in de kijker, zo blijkt uit de nieuwste peiling van onderzoeksbureau I&O Research. De grootste regeringspartij is virtueel nóg groter geworden met 43 zetels, terwijl de premier nu te boek staat als de hoogst gewaardeerde politiek leider.

In Mark Ruttes kielzog de CDA-kroonprinsen Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra, maar de publieke erkenning voor hun aanpak van de coronazorg respectievelijk de coronafinanciën vertaalt zich niet in extra Kamerzetels. Integendeel: het CDA levert opnieuw een zetel in ten opzichte van de vorige I&O-peiling een maand geleden en gaat naar virtueel 13. Toch kan het erger: alle overwerk van Koolmees ten spijt, kwijnt zijn D66 nog verder weg tot 8 zetels.

Er is partijen dus alles aan gelegen om de banden met de kiezer weer aan te halen en uit te stralen waar zij voor staan. Zo hameren christelijke partijen op meer aandacht voor het Rijnlands ondernemingsmodel, dat volgens hen door deze crisis zijn waarde bewijst. Op Angelsaksische leest geschoeide bedrijven die door hun durfkapitaal-eigenaren volgehangen zijn met schulden stonden als eerste op omvallen, merkte ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins op.

Een nieuwe steunronde zou zich nadrukkelijker moeten richten op de ruggengraat van de Nederlandse maatschappij: de vele (familie)bedrijven met doorlopende bedrijfskosten die onvoldoende geholpen zijn met loonkostensubsidie, vindt ook het CDA.

GroenLinks zet in op duurzaamheid en de gewone burger. Om te zorgen dat die niet opdraait voor de kosten van de crisis moeten grote concerns alleen met leningen worden geholpen. Wie in een belastingparadijs zetelt, krijgt niets.

En zo heeft ieder partij een eigen wenslijstje op weg naar het ‘nieuwe normaal’ van een postcoronatijdperk. Worden die allemaal ingebracht als harde eisen, zoals door PvdA en GroenLinks aangekondigd, dan wordt een tweede steunpakket allesbehalve een hamerstuk. Wellicht daarom heeft Koolmees nog altijd niet zijn ei gelegd.